Lời nói đầu
N
ước ta có nguồn tài nguyên nước khoáng và nước nóng (NKNN) phong phú và đa dạng. Đến nay đã có khá nhiều công trình nghiên cứu với quy mô và mức độ khác nhau, song tiếc rằng những kết quả nghiên cứu mới được công bố rải rác trong từng bài báo riêng lẻ, còn phần lớn vẫn nằm trong lưu trữ dưới dạng các báo cáo lập bản đồ, tìm kiếm - thăm dò, khảo sát sơ bộ hoặc những báo cáo tổng kết đề tài khoa học, luận án phó tiến sĩ v.v... nên ít người biết đến để khai thác sử dụng.Ngày nay trong điều kiện nền kinh tế thị trường, nhu cầu sử dụng NKNN vào các mục đích khác nhau, trước hết là để đóng chai, chữa bệnh, điều dưỡng, phục vụ du lịch, ngày càng to lớn. Nhiều công ty, xí nghiệp NK đã ra đời và đang cần những nguồn tài liệu đáng tin cậy để chọn đối tượng đầu tư khai thác phù hợp với yêu cầu và có lợi nhất. Về phía các cơ quan quản lý Nhà nước cũng cần có những tài liệu cơ bản về NKNN để phục vụ công tác quy hoạch phát triển và quản lý nguồn tài nguyên quý này.
Nhằm đáp ứng yêu cầu cấp thiết đó, Cục Địa chất và khoáng sản Việt Nam với sự cộng tác của Hội Chất lượng NK tổ chức biên soạn và xuất bản quyển danh bạ "Các nguồn nước khoáng và nước nóng Việt Nam" với nội dung chủ yếu là đăng ký, mô tả các nguồn NKNN đã được nghiên cứu đến thời điểm hiện tại (1998), đã có ít nhiều tài liệu làm căn cứ khẳng định đó là NKNN theo chỉ tiêu định danh và tiêu chuẩn phân loại NKNN đang áp dụng ở nước ta... Tuy nhiên để giúp người đọc có cái nhìn tổng quan về tài nguyên NKNN trong toàn quốc, quyển sách cũng dành một phần nhỏ trình bày khái quát một số vấn đề chung như: khái niệm về NKNN, chỉ tiêu định danh và tiêu chuẩn phân loại NKNN, lịch sử nghiên cứu, đặc điểm phân bố, hiện trạng và triển vọng sử dụng NKNN ở Việt Nam... Với tính chất của một ấn phẩm phổ cập, quyển sách không bàn đến những vấn đề quá chuyên sâu trên lĩnh vực khoa học về NKNN như phân nhóm, phân vùng NKNN, cấu tạo kiến tạo địa chất, nguồn gốc và điều kiện hình thành các nguồn NKNN
Sách được biên soạn trên cơ sở các nguồn tài liệu sẵn có, thu thập từ các báo cáo lập bản đồ địa chất, ĐCTV, điều tra nước dưới đất và NKNN của các đơn vị địa chất, ĐCTV thuộc Tổng cục Địa chất, Tổng cục Dầu khí (cũ), các công ty, xí nghiệp khai thác NK, các viện điều dưỡng suối khoáng... thông qua các công trình khoa học mang tính tổng hợp mà rường cột là các công trình sau đây:
1. Báo cáo tổng kết đề tài cấp nhà nước 44-04-01-04 "Nước khoáng CHXHCN Việt Nam" (Cao Thế Dũng chủ biên). Tổng cục Mỏ và địa chất, 1985.
2. Báo cáo tổng kết đề tài cấp nhà nước 44-04 -04 "Đánh giá tài nguyên địa nhiệt làm cơ sở thiết kế khai thác sử dụng thử nghiệm vào mục đích năng lượng" (Võ Công Nghiệp chủ biên). Tổng cục Mỏ và địa chất, 1987.
3. Báo cáo tổng kết đề tài cấp nhà nước 87-58-268 "Nghiên cứu chuyển giao công nghệ khai thác và sử dụng tổng hợp nước khoáng Việt Nam phục vụ kinh tế - dân sinh" (Ngô Ngọc Cát chủ biên).Tổng Công đoàn Việt Nam, 1994.
4. Báo cáo kết quả nghiên cứu nước khoáng miền Bắc Việt Nam (Châu Văn Quỳnh chủ biên). Liên đoàn 2 ĐCTV, 1976.
5. Báo cáo "Hiện trạng trữ lượng, khai thác và sử dụng nước khoáng " (Phan Ngọc Cừ biên soạn), trong loạt báo cáo tổng kết đề tài cấp nhà nước KT 01-14, Văn phòng Hội đồng xét duyệt trữ lượng khoáng sản, 1993.
6. Công trình chuyên khảo "Les sources thermominérales du Viet Nam méridional" của H. Fontaine đăng trong "Việt Nam địa chất khảo lục" số 4, 1957.
Ngoài ra cũng sử dụng nhiều tài liệu lưu trữ hoặc đã công bố được nêu trong danh mục "Văn liệu tham khảo" ở cuối sách.
Công trình được thực hiện tại Liên đoàn ĐCTV - ĐCCT miền Bắc, Cục Địa chất và khoáng sản Việt Nam.
Tập thể tác giả gồm những cán bộ khoa học đã trải qua nhiều năm làm công tác điều tra nghiên cứu và quản lý tài nguyên NKNN: PTS Võ Công Nghiệp (chủ biên), PTS Cao Thế Dũng, PTS Châu Văn Quỳnh, PTS Đỗ Tiến Hùng, PGS PTS Ngô Ngọc Cát, PGS PTS Nguyễn Kim Ngọc, KS Phạm Văn Bảy, PGS PTS Phan Ngọc Cừ, KS Vũ Ngọc Trân).
Do thời gian và kinh phí hạn hẹp, các tác giả không có điều kiện tổ chức việc phổ tra thực địa lấy mẫu bổ sung, phân tích kiểm tra. Điều đó đã gây ra những hạn chế như số liệu về tính chất lý - hoá của nguồn nước không đầy đủ (nhất là thành phần khí, vi nguyên tố, độ phóng xạ), có khi rất khác biệt nhau giữa các nguồn tài liệu; ngay đến tên gọi, vị trí của một số nguồn nước cũng chưa thật chính xác. Để giảm bớt những hạn chế đó, các tác giả đã cố gắng sàng lọc, chọn ra những số liệu, thông tin đáng tin cậy hơn để đưa vào danh bạ. Những nguồn nào tài liệu còn quá nghèo nàn hoặc còn nghi ngờ thì tạm loại ra, chờ điều tra thêm, sau này sẽ bổ sung. Do vậy số lượng nguồn được đưa vào danh bạ ít hơn so với số liệu thống kê trong nhiều văn bản trước đây. Dù sao chắc chắn quyển sách cũng còn nhiều khiếm khuyết, mong bạn đọc góp ý để trong tương lai chúng ta có một tập danh bạ đầy đủ, hoàn thiện hơn.
Tập thể tác giả xin chân thành cảm ơn:
- Lãnh đạo Cục cùng các phòng quản lý Cục Địa chất và khoáng sản Việt Nam và Ban thường trực Hội Chất lượng nước khoáng Việt Nam đã thường xuyên chỉ đạo, giúp đỡ trong quá trình biên soạn danh bạ.
- Các Liên đoàn ĐCTV - ĐCCT miền Bắc, miền Trung, miền Nam và các cơ quan, đơn vị liên quan, cũng như cá nhân các bạn đồng nghiệp đã sẵn sàng cung cấp tài liệu để biên soạn danh bạ.
- Đặc biệt các tác giả xin chân thành cảm ơn Ban Chỉ đạo quốc gia về nước sạch và vệ sinh môi trường đã tài trợ cho việc biên soạn công trình.