PHT HIÖN MéT NGUåN NíC KHONG CARBONIC
ë TRIÖU I, QUNG TRÞ

NGUYÔN TRêNG GIANG

Lin ®on CTV CCT miÒn Bc, NghÜa T©n, CÇu GiÊy, H Néi

Tãm tt: Trong qu trnh thi cng cc giÕng khoan cÊp níc sinh hot cho x TriÖu i, Qung TrÞ ® pht hiÖn nguån níc p lùc chøa khÝ CO2. Níc tù phun ln rÊt cao, ë trng thi tù nhin ®t xÊp xØ 8 m. ChiÒu cao p lùc: 22,89 m. Hm lîng CO2: 1186 mg/l. ©y l mét pht hiÖn ®ng quan t©m, ®ßi hái sù chó ý nghin cøu tiÕp.

Thng 7/2002, trong qu trnh thi cng cc giÕng khoan cÊp níc sinh hot cho x TriÖu i, huyÖn TriÖu Phong, tØnh Qung TrÞ, on CTV- CCT 708 thuéc Lin ®on CTV CCT miÒn Bc ® bt gÆp mét nguån níc khong carbonic tù phun víi lu lîng lín, p lùc cao tõ lç khoan T.4. ©y l mét pht hiÖn lý thó, cã ý nghÜa khoa häc v thùc tiÔn. Díi ®©y xin giíi thiÖu mét sè thng tin s bé vÒ nguån níc khong (NK) ny.

ÆC IÓM ÞA CHÊT V KIÕN TO VïNG TRIÖU I

Vïng TriÖu i nm trong di ®ång bng ven biÓn Qung TrÞ, cch thÞ x ng H khong 7 km vÒ phÝa ®ng bc, phÝa t©y gip sng Thch Hn, phÝa ®ng gip biÓn , diÖn tÝch 910 ha (xem hnh vÏ). Ton bé bÒ mÆt cña vïng ®îc phñ bëi trÇm tÝch sng-biÓn Holocen trung (amQ22) gåm sÐt lÉn ct, sÐt bïn hu c xen ct thch anh mu xm chøa vá sß, èc. ChiÒu dy thay ®æi tõ 20,3 m (LK.423) ®Õn 28,7 m (LK.410). PhÝa díi l trÇm tÝch sng-biÓn Pleistocen (amQ1) gåm ct sn, sái, cuéi thch anh mu xm vng, xm n©u. ChiÒu dy tõ 16,2 m (LK.410) ®Õn 48,2 m (LK.423). TiÕp theo l trÇm tÝch Neogen gåm sÐt kÕt, ct kÕt lÉn tp chÊt hu c mu xm tro, cuéi sái kÕt mu xm tro, xm vng, gn kÕt yÕu. ChiÒu dy pht hiÖn ti LK.410 l 24 m v ti LK.432 - lín hn 48 m. Díi cïng l trÇm tÝch hÖ tÇng Cß Bai (D2-3 cb) gåm ® vi ph©n líp mu xm, xm sÉm (theo Bo co tm kiÕm níc díi ®Êt vïng ng H, Qung TrÞ cña on 708, 1984).

VÒ mÆt kiÕn to, vïng TriÖu i nm ë ra bc cña phô ®íi HuÕ, ®íi Bnh-TrÞ-Thin, ®îc giíi hn bëi ®øt gy T©n L©m - Cöa ViÖt ë phÝa bc v mét ®øt gy thø 2 chy gÇn song song v cch ®øt gy thø nhÊt khong 5 km vÒ phÝa nam. Theo dù ®on, ®©y l vïng ph©n bè cc ® vi hÖ tÇng Cß Bai (bt gÆp ë LK.415 cch Phó Ti 4 km vÒ phÝa t©y - t©y nam). Xa hn vÒ phÝa t©y, sng Thch Hn kÐo vÒ ng H l diÖn ph©n bè cc thnh to biÕn chÊt hÖ tÇng Long i (O3 S1 3). Nh vËy cã thÓ nhËn ®Þnh Phó Ti nm trong phm vi nh hëng cña 2 hÖ thèng ®øt gy nu trn v ®íi tiÕp xóc gia cc hÖ tÇng Cß Bai, Long i, lin quan víi sù hnh thnh nguån níc khong.

VI NÐT VÒ Lç KHOAN T.4 V NGUåN NíC KHONG PHó TI

Lç khoan T.4 Phó Ti nm ë to ®é ®Þa lý j = 16o5010, l = 107o0930, chiÒu s©u 66 m, cét ®Þa tÇng tõ trn xuèng díi nh sau:

0-28 m: sÐt pha, ct pha, ct mu xm n©u, xm vng rêi rc. on 14,5-20,5 m l sÐt dÎo qunh.

28-53 m: ct pha, sÐt pha mu xm trng, xm vng, ht mÞn.

 

53-54 m: sÐt mu xm tro, xm ®en, dÎo qunh, chøa th©n c©y môc.

54-66 m: ct pha mu xm tro, xm ®en. Ct ht nhá ®Õn th, gn kÕt yÕu.

Lç khoan ®îc chèng èng ®Õn ®y, èng läc ®îc mc trong ®on 52-62 m.

Ngy 5/7/2002, sau khi lç khoan T.4 ®îc thæi röa sch, níc tù phun ln rÊt cao ë trng thi tù nhin ®t xÊp xØ 8 m. Ngy 11/7/2002 on 708 ® tiÕn hnh x níc thÝ nghiÖm ë 2 ®é cao miÖng èng chèng bng + 0,62 m v + 4,54 m, ®t lu lîng tng øng bng 25 l/s v 20 l/s. ChiÒu cao p lùc: 22,89 m trn mÆt ®Êt. NhiÖt ®é cña níc ®o ti miÖng lç khoan: 29oC. lÊy 3 mÉu níc göi ®i ph©n tÝch ë cc phßng thÝ nghiÖm khc nhau cho kÕt qu nh sau:

- Phßng ThÝ nghiÖm Së Khoa häc, Cng nghÖ v Mi trêng tØnh Qung TrÞ: cÆn sÊy kh = 0,686 g/l, hm lîng st = 7,32 mg/l. Cc thnh phÇn khc bo ®m tiu chuÈn níc sinh hot.

- Ti Trung t©m Ph©n tÝch - ThÝ nghiÖm i häc HuÕ: cÆn sÊy kh = 0,56 g/l, hm lîng khÝ CO2 tù do = 220 mg/l. Cc nguyn tè vi lîng bo ®m yu cÇu vÖ sinh níc uèng. Thnh phÇn ho häc cña níc: bicarbonat clorur natri -calci.

- Ti Phßng ThÝ nghiÖm ViÖn KHKT ht nh©n: cÆn sÊy kh = 0,7 g/l, khÝ CO2 tù do = 1186 mg/l, pH = 6,7 Níc cã chøa cc nguyn tè vi lîng Br, I, F nhng hm lîng rÊt nhá, cha ®t tiu chuÈn xÕp loi níc khong. Hm lîng cc nguyn tè v hîp chÊt ®éc hi ®Òu nhá hn giíi hn cho phÐp ®èi víi níc uèng. Thnh phÇn ho häc cña níc: bicarbonat-clorur natri -calci.

Tõ nhng kÕt qu ph©n tÝch nu trn, cã thÓ s bé xÕp nguån níc ë lç khoan T.4 l níc khong carbonic, kiÓu ho häc bicarbonat- clorur natr - calci, ®é khong ho nhá, nhiÖt ®é thÊp.

 NHËN ÞNH S Bé VÒ NGUåN GèC, IÒU KIÖN THNH TO NGUåN NíC KHONG PHó BI

Víi møc ®é nghin cøu cßn rÊt s lîc hiÖn nay cha thÓ ®a ra mét nhËn ®Þnh chc chn no vÒ nguån gèc v ®iÒu kin thnh to nguån níc khong Phó Bi. Tuy nhin dùa trn lý thuyÕt vÒ sù thnh to níc khong carbonic, còng nh bng phng php so snh tng tù víi cc nguån níc khong carbonic ® biÕt trn thÕ giíi v trong níc cã thÓ dù ®on khÝ CO2 trong níc khong cã nguån gèc tõ díi s©u, theo cc ®øt gy ®i ln, ho tan vo níc trong cc tÇng chøa níc bn trn, to thnh mét vßm tÝch tô níc bo ho khÝ CO2. KiÓu má ®îc hnh thnh bng c chÕ nh vËy ®îc gäi l má tim nhËp. Do ®îc bo ho khÝ, tû träng cña níc gim nn bÞ ®Èy ln trn víi p lùc lín. Khi cã ®êng thot nh lç khoan T.4, níc phun tro ln mÆt ®Êt. ChiÒu cao cét níc tuú thuéc vo ®é phong phó níc v ®é bo ho khÝ.

CÇn nãi thm l ë cc vïng l©n cËn còng cã nhiÒu lç khoan gÆp níc p lùc, nhng mùc níc chØ d©ng cao trn mÆt ®Êt tõ 0,2 m ®Õn 1,3 m (nh cc lç khoan QT.9, QT.13, QT.14, QT.15 ë Gio Linh) khng chøa khÝ. Ngay cc lç khkoan T.1, T.2, T.3 thi cng ®ång thêi v gÇn víi lç khoan T.4 trong phm vi vïng TriÖu i còng khng gÆp níc khong. iÒu ®ã cho thÊy má níc khong cã diÖn ph©n bè côc bé, cã thÓ chØ bm theo mét nhnh ®øt gy no ®ã m hiÖn nay cha pht hiÖn ®Çy ®ñ.

KÕT LUËN V KIÕN NGHÞ

ViÖc pht hiÖn ra nguån níc khong Phó Bi l mét sù kiÖn cã ý nghÜa ®Æc biÖt v ®©y l nguån níc khong carbonic duy nhÊt ®îc tm thÊy ë miÒn Trung Trung Bé tÝnh ®Õn thêi ®iÓm hiÖn ti. Nã më ra mét triÓn väng sng sña cho viÖc tm kiÕm loi níc khong quý ny ë nhng vïng khc cã ®iÒu kiÖn tng tù trong miÒn. VÒ mÆt thùc

tiÔn, víi tc dông ®a dng: cha bÖnh, ®iÒu dìng, ®ãng chai, du lÞch, tch khÝ CO2, nui to., níc khong Phó Bi cã kh nng ®p øng cc yu cÇu sö dông réng ri, ®Æc biÖt l ®èi víi vïng Qung TrÞ - mét trung t©m kinh tÕ - du lÞch ®ang pht triÓn ë miÒn Trung. Dï sao mäi sù ®nh gi, nhËn ®Þnh ë trn chØ l nhng ý kiÕn rÊt s bé dùa trn nhng ti liÖu nghin cøu Ýt ái. V vËy ®Ó cã thÓ ®a nguån níc khong ny vo khai thc sö dông cã hiÖu qu trong thêi gian tíi cÇn ®Çu t nghin cøa mét cch chi tiÕt hn, nhm xc ®Þnh mét cch ®Çy ®ñ vÒ chÊt lîng còng nh tr lîng má.